Podstawy żywienia drobiu
Drób potrzebuje w dawce pokarmowej energii (z węglowodanów i tłuszczy), białka (aminokwasów), składników mineralnych i witamin. Proporcje tych składników różnią się w zależności od gatunku, wieku i fazy produkcji: odchów, nieśność, tuczenie. Niedostateczne żywienie ogranicza nieśność i prowadzi do niedoborów, które mogą objawiać się zjadaniem jaj, wypadaniem piór lub anemią.
W hodowli przydomowej najwygodniejsze są gotowe mieszanki paszowe, które zawierają zbilansowane ilości składników odżywczych. Można je uzupełniać pastwiskowaniem — swobodny dostęp do trawy, robaczków i nasion zmniejsza zapotrzebowanie na kupowaną paszę, szczególnie latem.
Żywienie kur
Kury dorosłe w fazie nieśności zużywają dziennie ok. 100–130 g mieszanki. Kluczowym składnikiem jest wapń, niezbędny do tworzenia skorupek — jego niedobór powoduje wyraźny spadek twardości skorupki lub jej całkowity brak. Dostępne na rynku mieszanki niosek zawierają zwykle ok. 3–4% wapnia.
Podstawowy schemat żywienia kur:
- Pisklęta do 6. tygodnia życia — starter z zawartością białka ok. 20–22%. Drobno mielona, łatwo przyswajalna.
- Kurczęta 6–18 tygodni — grower z białkiem ok. 16–18%. Mniej energetyczna niż starter.
- Kury nieśne powyżej 18 tygodni — mieszanka nioski z wapniem ok. 3,5% i białkiem ok. 16%.
Latem kury pastwiskowe mogą pobierać mniejszą ilość paszy z miski, co jest normalne. Zimą, gdy nie ma dostępu do zieleni, warto zrównoważyć dawkę dodatkiem suszonych ziół lub warzyw liściastych (kapusta, buraki ćwikłowe).
Podawanie wapnia w formie muszli ostryg lub grubszych frakcji węglanu wapnia (nie mielony) jest lepiej przyswajalne przez kury w nocy, gdy formowana jest skorupka. Wapń w paszy granulowanej wchłania się głównie w ciągu dnia.
Żywienie przepiórek japońskich
Przepiórki japońskie (Coturnix japonica) mają wyższe zapotrzebowanie na białko niż kury — mieszanka dla nieśnych przepiórek powinna zawierać ok. 20–22% białka. Dzienna dawka żywieniowa to ok. 25–30 g na sztukę.
Przepiórki są wrażliwe na jakość paszy — pleśniowe ziarna lub zepsute odpadki mogą wywołać objawy zatrucia nawet przy krótkotrwałym narażeniu. Warto przechowywać paszę w szczelnych pojemnikach, szczególnie latem.
Pisklęta przepiórek (coturnix) rosną bardzo szybko i wymagają starteru z białkiem 24–26% przez pierwsze 2–3 tygodnie. Przy słabszej mieszance często dochodzi do zahamowania wzrostu i zwiększonej śmiertelności w pierwszym tygodniu życia.
Żywienie kaczek
Kaczki domowe jedzą więcej niż kury tej samej masy — ich metabolizm jest szybszy, a trawienie mniej wydajne. Dzienna dawka pełnoporcjowej paszy dla kaczki nieśnej wynosi ok. 170–200 g. Kaczki nie są selektywne w jedzeniu, ale lepiej się rozwijają przy paszach o wyższej zawartości energii.
Kaczki nie mogą pobierać suchej paszy bez dostępu do wody — mogą się zakrztusić. Poidło musi być na tyle głębokie, by kaczka mogła zanurzyć cały dziób. Wymaga to częstszej wymiany wody niż przy karmieniu kur.
Kaczki jedzą chętnie zieloną paszę: trawę, liście, pokrzywę, a nawet chwasty ogrodowe. W warunkach przydomowych z dostępem do stawu lub basenu z wodą same pozyskują część białka zwierzęcego w postaci owadów i glonów.
Woda jako element żywienia
Dostęp do czystej wody jest warunkiem podstawowym prawidłowego żywienia drobiu. Brak wody przez kilka godzin w gorący dzień może wywołać stres cieplny i gwałtowny spadek nieśności. Kury piją ok. 200–250 ml wody dziennie, kaczki — znacznie więcej (do 500 ml).
Poidła automatyczne w systemach na nipple są wygodne, ale wymagają regularnej kontroli, ponieważ zapychanie się czubka powoduje brak dostępu do wody. Alternatywnie, otwarte poidła miskowe wymagają codziennego czyszczenia i uzupełniania.
Częste błędy żywieniowe
- Karmienie wyłącznie zbożem — zboże jest źródłem energii, ale ma niską zawartość białka i wapnia. Kury karmione wyłącznie pszenicą lub kukurydzą szybko mają niedobory i tracą kondycję.
- Podawanie chleba i resztek kuchennych — fermentujące resztki mogą powodować problemy jelitowe, szczególnie w upale. W Polsce podawanie odpadów kuchennych drobiowi jest regulowane przepisami unijnymi (rozporządzenie 1069/2009).
- Brak wapnia przy nieśności — efektem jest miękka lub żeberkowana skorupka, a w dalszej perspektywie osteoporoza u nieśnych kur.
- Przeludnienie kurnika — stres wynikający z przeludnienia powoduje wzrost zużycia paszy przy jednoczesnym spadku nieśności.
Szczegółowe tabele zapotrzebowania pokarmowego dla różnych gatunków drobiu dostępne są w publikacjach Instytutu Zootechniki PIB w Krakowie.