Czym kierować się przy wyborze rasy
Wybór rasy kury do chowu przydomowego zależy od kilku czynników: celu produkcji (jaja, mięso lub obydwa), dostępnej przestrzeni, warunków klimatycznych i nakładu pracy. Rasy ogólnoużytkowe są zwykle bardziej odporne na zmienne warunki i nie wymagają specjalistycznej paszy, co obniża koszty prowadzenia małego stada.
W Polsce klimat umiarkowany z dość mroźnymi zimami — warto wybierać rasy o niskim grzebieniu różyczkowym lub małym płaskim, bo są one odporniejsze na odmroziny niż rasy z dużym grzebieniem liściowatym.
Barred Plymouth Rock
Barred Plymouth Rock (często skracany do „Barred Rock") to jedna z najpopularniejszych ras ogólnoużytkowych w Europie i Ameryce Północnej. Pochodzi z USA z połowy XIX wieku i łączy w sobie cechy rasy Dominique z rasami z Azji.
Kury tej rasy są spokojne, mało agresywne wobec siebie nawzajem i dobrze tolerują zimne warunki — ich grzebień jest mały i płaski. W ciągu roku znoszą od 200 do 260 jaj o brązowej skorupce. Dorosłe kury ważą ok. 3–3,5 kg, koguty ok. 4 kg. Nie są szczególnie skłonne do chodzenia w klatce, dlatego dobrze sprawdzają się przy ograniczonym wybiegu.
- Roczna nieśność: 200–260 jaj
- Kolor skorupki: brązowy
- Masa ciała kury: 3,0–3,5 kg
- Masa ciała koguta: 3,8–4,3 kg
- Odporność na zimno: wysoka (grzebień różyczkowy/płaski)
Sussex
Rasa Sussex pochodzi z angielskiego hrabstwa o tej samej nazwie. Istnieje kilka odmian kolorystycznych: cremowa, jasna, spłowiała, brązowa i czerwona. Najczęściej spotykana w Polsce to odmiana jasna (light Sussex) — biała z czarnym obramowaniem piór na szyi i ogonie.
Sussex to rasa ogólnoużytkowa o dobrych wynikach nieśnych — od 250 do 275 jaj rocznie w odmianach selekcjonowanych w kierunku produkcji jaj. Kury tej rasy są łagodne w kontakcie z człowiekiem i rzadko wykazują agresję wobec innych ptaków w stadzie. Mrozoodporność jest dobra, choć wymaga suchego kurnika, ponieważ duże pióra na łapach mogą przemakać i powodować odmroziny.
Rhode Island Red
Rhode Island Red to amerykańska rasa nieśna o ciemnobrązowym, mahoniowym upiorzeniu. Przez długi czas była jedną z kluczowych ras w przemyśle jajczarskim, zanim wyparły ją lekkie hybrydy. W chowie przydomowym nadal ma dużą wartość ze względu na wysoką nieśność i stosunkowo niskie wymagania paszowe.
Kury Rhode Island Red znoszą rocznie od 250 do 300 jaj o brązowej skorupce. Są samodzielne w szukaniu pokarmu na wybiegu, co jest zaletą przy ograniczonym dostępie do gotowych mieszanek. Grzebień płaski lub liściowaty zależnie od linii — przy liściowatym warto w zimie smarować go wazeliną, by ograniczyć ryzyko odmrozin.
Leghorn
Biały Leghorn (Livorno) to rasa nieśna wywodząca się z Włoch, uznawana za jedną z najbardziej produktywnych ras nieśnych — rocznie 280–320 jaj o białej skorupce. Jest jednak mniejsza od poprzednich ras (ok. 2–2,5 kg), bardzo aktywna i może wykazywać nerwowość przy częstym kontakcie z człowiekiem.
W warunkach przydomowych Leghorn sprawdza się dobrze wtedy, gdy hodowca dysponuje przestronnym wybiegiem. Rasa dobrze radzi sobie na pastwiskach i ma skłonność do samodzielnego żerowania. Ze względu na duży grzebień liściowaty jest wrażliwsza na niskie temperatury niż pozostałe omawiane rasy.
Inne rasy warte uwagi
Poza wymienionymi rasami w polskich hodowlach przydomowych spotyka się:
- Marans — znana z ciemnobrązowych, prawie czekoladowych jaj. Nieśność ok. 150–200 jaj rocznie, lecz ich wygląd jest ceniony przez klientów kupujących jaja bezpośrednio.
- Orpington — rasa ozdobno-użytkowa, spokojna i łatwa w obsłudze. Nieśność ok. 175–200 jaj. Duże upiórzenie wymaga suchego kurnika.
- Zielononóżka kuropatwiana — polska rasa zachowawcza hodowana przez Instytut Zootechniki PIB. Dobrze przystosowana do polskich warunków klimatycznych, wybitnie wytrzymała.
Podsumowanie
Do chowu przydomowego w Polsce szczególnie polecane są rasy ogólnoużytkowe: Barred Plymouth Rock, Sussex i Rhode Island Red. Łączą w sobie dobrą nieśność (powyżej 200 jaj rocznie) z odpornością na zimno i spokojnym temperamentem. Przed zakupem piskląt lub kur warto sprawdzić ofertę lokalnych hodowców zrzeszonych w Polskim Związku Hodowców i Producentów Drobiu.
Źródło informacji o rasach: Polski Związek Hodowców i Producentów Drobiu, dane publiczne i literatura naukowa.